Trong giáo dục, có những đổi thay bắt đầu từ những điều rất giản dị: một người thầy mạnh dạn học một công cụ mới, một đồng nghiệp sẵn sàng chia sẻ điều mình biết, một buổi sinh hoạt chuyên môn có thêm những câu hỏi và những lần cùng nhau thử nghiệm. Từ những điều nhỏ bé ấy, nhóm Văn – Tổ Khoa học xã hội, Trường TH&THCS Quang Hưng đang từng bước xây dựng học liệu số với một tâm thế mới: không ngừng học hỏi, cùng nhau sáng tạo và biến công nghệ thành người bạn đồng hành trong mỗi giờ dạy học.
Khi người thầy cũng trở thành người học
Nghề giáo viên vốn là nghề của sự học. Chúng tôi học từ sách vở, từ đồng nghiệp, từ học sinh và từ chính những giờ lên lớp của mình. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc học ấy lại có thêm những chân trời mới.
Có những công cụ ban đầu nghe còn khá xa lạ. Có những thao tác tưởng như đơn giản nhưng khi bắt tay vào làm lại không hề dễ dàng. Có lúc sản phẩm chưa như mong muốn, bài giảng chưa thật sự mượt mà, học liệu còn phải chỉnh sửa nhiều lần. Nhưng điều đáng quý là không ai ngại bắt đầu.
Một người biết một chút chia sẻ cho người khác. Người làm được trước hướng dẫn người đang làm. Cùng nhau thử, cùng nhau sửa, cùng nhau rút kinh nghiệm. Chính trong quá trình ấy, chúng tôi nhận ra rằng chuyển đổi số không bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Nó bắt đầu từ tinh thần dám học, dám thử và dám thay đổi của mỗi người thầy.
Từ bài giảng quen thuộc đến những học liệu số sinh động
Với môn Ngữ văn, công nghệ không thể thay thế cảm xúc, sự rung động hay vai trò của người thầy. Nhưng công nghệ có thể mở thêm những cánh cửa để học sinh bước vào thế giới văn chương bằng nhiều cách gần gũi hơn.
Từ những bài giảng quen thuộc, nhóm Văn từng bước tìm cách xây dựng các học liệu số phù hợp với từng nội dung. Đó có thể là những bài trình chiếu được thiết kế trực quan hơn, những phiếu học tập điện tử, những câu hỏi tương tác, những bài tập trực tuyến hay những sản phẩm âm thanh giúp học sinh tiếp cận văn bản theo một cách mới.
Đặc biệt, việc tìm hiểu và sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo cũng mở ra nhiều ý tưởng mới. NotebookLM, các công cụ hỗ trợ tạo nội dung, podcast, học liệu tương tác… được tìm hiểu không phải để chạy theo công nghệ, mà để trả lời một câu hỏi rất thực tế: Làm thế nào để học sinh được học chủ động hơn, được suy nghĩ nhiều hơn và cảm thấy giờ học Văn gần gũi, hấp dẫn hơn?
Có những sản phẩm được tạo ra sau nhiều lần thử nghiệm. Có những học liệu còn tiếp tục được chỉnh sửa sau khi đưa vào lớp học. Nhưng chính quá trình ấy giúp chúng tôi hiểu rằng một học liệu số tốt không nằm ở việc nó có nhiều hiệu ứng hay công cụ hiện đại, mà ở chỗ nó có thực sự phục vụ mục tiêu dạy học và giúp học sinh tiến bộ hay không.
Học cùng nhau để đi xa hơn
Điều tôi trân trọng nhất trong hành trình này không chỉ là những sản phẩm số được tạo ra, mà là tinh thần chia sẻ giữa các thành viên trong nhóm.
Trong mỗi buổi trao đổi chuyên môn, câu chuyện không chỉ dừng ở việc “dùng công cụ nào”, mà còn là “dùng như thế nào”, “dùng ở hoạt động nào”, “học sinh có thực sự hứng thú không”, “sản phẩm này có giúp các em hiểu bài sâu hơn không”.
Một đồng nghiệp chia sẻ cách thiết kế một bài học. Người khác giới thiệu một công cụ mới. Có người thử nghiệm rồi kể lại những điều chưa thành công để đồng nghiệp tránh được những khó khăn tương tự. Cứ như vậy, mỗi người vừa là người học, vừa là người chia sẻ.
Từ những nỗ lực riêng lẻ, nhóm Văn hướng tới xây dựng kho học liệu số dùng chung, để những sản phẩm tốt không chỉ phục vụ một tiết dạy mà có thể tiếp tục được hoàn thiện, sử dụng và chia sẻ trong tập thể.
Đó cũng là cách chúng tôi hiểu về tinh thần đồng nghiệp: không giữ lại điều mình biết, mà cùng nhau làm cho điều tốt đẹp được lan tỏa.
Đổi mới tư duy để tạo ra kết quả thực chất
Chủ đề năm học 2026–2027 của toàn ngành Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng: “ĐỔI MỚI TƯ DUY - CHUYỂN BIẾN MẠNH MẼ - KẾT QUẢ THỰC CHẤT” cũng chính là động lực để mỗi giáo viên tự nhìn lại cách mình đang làm.
Đổi mới tư duy không có nghĩa là phủ nhận những điều đã làm tốt. Đó là biết giữ lại những giá trị cốt lõi của nghề dạy học, đồng thời mạnh dạn tìm kiếm những cách làm phù hợp hơn với học sinh hôm nay.
Chuyển biến mạnh mẽ cũng không nhất thiết phải là một sự thay đổi thật lớn. Đôi khi, đó là một tiết học được chuẩn bị công phu hơn; một học sinh được tạo thêm cơ hội để thể hiện; một hoạt động học tập khiến các em chủ động suy nghĩ; một học liệu được thiết kế từ chính nhu cầu thực tế của lớp học.
Và kết quả thực chất cuối cùng vẫn phải trở về với học sinh. Các em hiểu bài hơn, biết tự học hơn, mạnh dạn trình bày suy nghĩ hơn, biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm hơn và quan trọng nhất là vẫn giữ được tình yêu đối với việc đọc, việc học và vẻ đẹp của tiếng Việt, văn chương.
Một hành trình vẫn đang tiếp tục
Hành trình xây dựng học liệu số của nhóm Văn chưa phải là một câu chuyện đã hoàn thành. Chúng tôi vẫn đang học, vẫn đang thử nghiệm và chắc chắn vẫn sẽ có những lúc lúng túng, những sản phẩm cần làm lại, những cách làm cần điều chỉnh.
Nhưng có lẽ, điều quan trọng nhất là chúng tôi không đứng yên.
Mỗi ngày, người thầy vẫn học thêm một điều mới. Mỗi đồng nghiệp vẫn có thể trở thành người truyền cảm hứng cho nhau. Mỗi sản phẩm được tạo ra lại là một cơ hội để nhìn lại cách dạy, cách học và cách đồng hành cùng học sinh.
Tôi tin rằng, khi người thầy giữ được tinh thần học hỏi, khi đồng nghiệp biết sẻ chia và khi công nghệ được sử dụng bằng một mục đích đúng đắn, những thay đổi tích cực sẽ dần hình thành.
Từ những học liệu số nhỏ bé hôm nay, chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ vào hành trình đổi mới giáo dục của nhà trường. Bởi đổi mới không bắt đầu từ đâu xa. Đổi mới bắt đầu từ chính mỗi người thầy – từ một mong muốn rất giản dị: Dạy tốt hơn hôm qua và giúp học sinh học tốt hơn mỗi ngày.
